Vraagsteller:
Gelieve ons een fatwa te geven over wat bij ons gebeurt bij at-ta‘ziyah (het condoleren). De manier die bij ons gangbaar is, is dat de mensen onmiddellijk toestromen naar de nabestaanden van de overledene. Sommigen van hen brengen klaargemaakte schotels met vlees om te eten mee, en de nabestaanden van de overledene zorgen er op hun beurt voor dat deze worden opgediend aan de mensen die op bezoek komen voor het condoleren, als lunch of diner. Andere mensen komen met levende schapen, en de nabestaanden van de overledene zorgen dan voor wat nodig is om die ook als lunch of diner te bereiden en aan te bieden. Weer anderen – en zij zijn in de minderheid – geven geld of schapen aan de nabestaanden van de overledene, maar eten zelf niet mee en blijven slechts kort voor ze weer vertrekken.
Is deze praktijk correct, of is het verplicht dat de nabestaanden van de overledene gewoon thuis blijven om de condoleances te ontvangen? Richt ons (naar het juiste), moge Allāh u belonen.
Antwoord van Shaykh ibn Bāz:
Er is geen bezwaar hiertegen. Als men liefdadigheid (ṣadaqah) geeft aan de nabestaanden van de overledene, of zij brengen hen schapen of vlees, dan is daar niets mis mee. En als de nabestaanden van de overledene dit vlees klaarmaken voor hun gasten en hen eren met hetgeen ze hebben meegebracht van vlees, dan is daar geen probleem mee. En als zij geld, schapen of iets anders geven en vervolgens vertrekken zonder te blijven zitten – als hulp voor de nabestaanden van de overledene – dan is dat ook toegestaan.
Er is overgeleverd van de Boodschapper van Allāh ﷺ dat, toen het nieuws kwam van het overlijden van Dja‘far ibn Abī Ṭālib (moge Allāh tevreden met hem zijn) – zijn neef, die gedood werd in de slag van Moe’tah in Syrië – de Profeet ﷺ tegen zijn familie zei: “Stuur eten naar het gezin van Dja‘far, want er is iets over hen gekomen wat hen bezig houdt.” Hij beval zijn familie dus om klaargemaakt eten naar hen te sturen, want hen was iets overkomen dat hen bezighield.
Het is dus beter voor deze mensen om bereid voedsel te sturen in plaats van slachtvee, waarmee zij de nabestaanden van de overledene zouden belasten. Maar als zij het toch meebrengen en het aan de nabestaanden geven, dan dienen de nabestaanden van de overledene hun gasten te ontvangen, goed voor hen te zijn en zich edelmoedig op te stellen, niet gierig. Als zij dan van dat vlees eten bereiden en hun gasten een lunch of diner aanbieden, dan is daar geen bezwaar tegen.
Wat afkeurenswaardig is en niet gepast, en wat als een verwerpelijke daad uit de tijd van de djāhiliyyah (onwetendheid) wordt beschouwd, is dat de nabestaanden van de overledene zelf, vanuit hun eigen geld, voedsel bereiden voor de mensen – alsof ze van de gelegenheid een rouwmaaltijd maken voor de overledene. Dat is wat niet gepast is, en het behoort tot de praktijken van al-djāhiliyyah.
Djarīr (moge Allāh tevreden zijn met hem) zei: “Wij beschouwden het samenkomen bij de nabestaanden van de overledene en het bereiden van voedsel na het overlijden als een vorm van weeklagen (niyāḥah).” Dat wil zeggen: wanneer het door de nabestaanden van de overledene werd gedaan van hun eigen middelen.
Maar als zij dit doen voor de gasten die bij hen zijn gekomen, of als het vlees afkomstig is van de slachtdieren die de gasten hebben meegebracht, dan is daar niets mis mee. Want het eren van de gast is iets dat noodzakelijk is, en er is geen probleem met het eren van gasten – integendeel, het is zelfs verplicht. De Profeet ﷺ zei: “Wie gelooft in Allāh en de Laatste Dag, laat hem zijn gast eren.”
Dus als de gasten komen, of ze nu eten meebrengen of niet, en zij blijven tot lunchtijd of dinertijd, dan is het geen probleem dat zij worden ontvangen en dat hen eten wordt aangeboden. En als zij schapen of vlees meebrengen, dan ligt de nadruk er nog meer op (dat men de gasten eert met voedsel).
Maar de nabestaanden van de overledene mogen niet zelf het initiatief nemen om eten te bereiden en een rouwmaaltijd voor de mensen te organiseren en daar een gewoonte van te maken. Dat is wat hen wordt verweten en waarvoor zij worden gewaarschuwd.
Wat het beste is voor degenen die op bezoek gaan bij de nabestaanden om te condoleren, is dat zij zelf thuis eten bereiden en dit volledig klaargemaakt naar de nabestaanden van de overledene sturen, zodat zij niet belast worden met het bereiden van voedsel – want zij zijn bezig met de ramp die hen is overkomen.
Wat de Boodschapper ﷺ heeft gedaan en als soennah voor de oemmah heeft ingesteld, is dat de buren of familieleden van de overledene bereid voedsel naar de nabestaanden sturen, zodat zij ontlast worden van de moeite — dat is het beste.
En als er voedsel bij hen (de nabestaanden) wordt gebracht, en zij het aan de gasten aanbieden om ervan te eten, of zij nodigen hun buren of familieleden uit om mee te eten, dan is daar geen bezwaar tegen; want als het voedsel zou worden achtergelaten, zou het bederven en zonder nut verloren gaan. Ja.
Bron: binbaz.org.sa
Vraagsteller:
Wat is uw mening over degene die in het huis zit om degenen te ontvangen die komen om hun medeleven te betuigen, wetende dat velen dit niet kunnen doen tenzij ze naar het huis (van de overledene) komen?
Antwoord van Shaykh ibn Bāz:
Ik ken geen bezwaar tegen degene op wie een ramp is neergekomen, zoals de dood van een naaste verwant of echtgenote en dergelijke, om degenen te ontvangen die hun medeleven betuigen in zijn huis op een geschikt moment. Want ta‘ziyah (condoleren) is een soennah en het ontvangen van degenen die hun medeleven betuigen helpt hen om deze soennah te vervullen. En als hij hen zou eren door koffie, thee of parfum aan te bieden, dan is dat allemaal goed.
Bron: Madjmoe‘ Fatāwā van Ibn Bāz (13/384) (Tags:ta3ziyah, ta’ziyah, condoleren, taziyah, overlijden, janazah, begrafenis)