Vraag:
Weet de overledene iets over ons (ons nieuws)? En hoe zou dat zijn als hij het weet? En hoort hij ons als we naar het graf gaan en tegen hem spreken?
Antwoord van Shaykh ibn Bāz:
Dit vereist nadere toelichting. Wat betreft het idee dat de dode altijd onze berichten zou horen: nee, dat is niet zo. Allāh ﷻ zegt: {Voorwaar, jij kunt de doden niet doen horen..} [27:80] En Hij zegt: {..en jij kunt degene die in de graven zijn niet doen horen.} [35:22]
En de Profeet ﷺ zei: “Wanneer de zoon van Ādam sterft, houden zijn daden op, behalve drie: een doorlopende liefdadigheid, kennis waar men baat bij heeft, of een rechtschapen kind dat voor hem smeekt.”
Daaronder valt ook dat het horen ophoudt, behalve wat expliciet is uitgezonderd in de teksten (d.w.z. wat door overleveringen is bevestigd). Zoals de uitspraak van de Profeet ﷺ over de overledene als mensen bij zijn graf vandaan lopen: “Hij hoort het geluid van hun sandalen.” Dat is overgeleverd in een tekst, dus dat is een bevestigde vorm van horen.
Ook dat hij in zijn graf de engelen hoort wanneer zij hem vragen: “Wie is jouw Heer? Wat is jouw godsdienst?” – ook dat is met een tekst bevestigd.
Maar dat hij thuis hun nieuws zou horen: nee, daar is geen bewijs voor. Hij hoort dat niet, weet dat niet, en er is geen bewijs dat hij het zou horen.
Wat betreft iemand die naar het graf komt om de overledene te begroeten: hierover bestaat verschil van mening onder de geleerden. Er zijn overleveringen die hierover spreken, maar die hebben een zwakke keten (isnād). Zoals dat wanneer iemand de dode begroet die hij van tijdens het leven kent, dat Allāh diens ziel aan hem teruggeeft zodat hij de salām kan beantwoorden – dit is een mening die enige kracht heeft. Dit wordt ondersteund door de authentieke ḥadīth waarin de Profeet ﷺ zegt: “Er is niemand die mij de salām geeft, of Allāh geeft mij mijn ziel terug zodat ik zijn salām kan beantwoorden.”
Dit is een sterke mening: dat wanneer iemand de overledene groet die hij tijdens het leven kende, Allāh zijn ziel teruggeeft zodat hij de groet kan beantwoorden. Maar de overleveringen hierover hebben zwakheden.
Er kan dus gezegd worden: het is mogelijk, en Allāh weet het best. Als de overleveringen authentiek zijn, dan is het mogelijk. Maar de overleveringen bevatten zwakheden.
Bron: binbaz.org.sa