Vraag:
Wat zijn de soorten shirk in woorden en daden?
Antwoord van Shaykh Ṣāliḥ al-Fawzān:
Shirk betekent: iets van de soorten aanbidding toewijden aan iemand anders dan Allāh ﷻ. Zoals slachten (dhabḥ) voor een ander dan Allāh, een gelofte doen (nadhr) voor een ander dan Allāh, een ander dan Allāh aanroepen (doe‘ā’), hulp vragen in tijden van nood (istighāthah) aan een ander dan Allāh — zoals de grafaanbidders vandaag doen bij de graftombes: de doden aanroepen, het vragen van de doden om het vervullen van behoeftes en het wegnemen van moeilijkheden, tawāf verrichten rond hun graftombes, offerdieren slachten bij die graven om toenadering te zoeken tot hen, geloften voor hen doen, en soortgelijke zaken. Dit is de grote vorm van shirk (ash-shirk al-akbar), omdat aanbidding dan wordt toegewijd aan iemand anders dan Allāh ﷻ.
Allāh ﷻ zegt:
{Wie hoopt op de ontmoeting met zijn Heer, laat hem goede daden verrichten en niemand deelgenoot maken in de aanbidding van zijn Heer.} [18:110]
{En aanbidt Allāh en ken Hem niets of niemand als deelgenoot toe.} [4:36]
{En zij werden slechts bevolen Allāh te aanbidden, Hem zuiver in de godsdienst toegewijd, als ḥoenafā’, en het gebed te onderhouden en de zakāt te geven. Dat is de juiste godsdienst.} [98:5]
Er zijn zeer veel verzen over dit onderwerp.
En shirk is van verschillende soorten:
De eerste soort is de grote vorm van shirk, die iemand buiten de islam plaatst. Dit is wat we eerder hebben genoemd: dat men iets van de soorten aanbidding toewijdt aan iemand anders dan Allāh, zoals slachten voor een ander dan Allāh, een gelofte doen voor een ander dan Allāh, een ander dan Allāh aanroepen of hulp zoeken (in tijden van nood) bij een ander dan Allāh.
Dit is de grote vorm van shirk die iemand buiten de islam plaatst. Wie dit doet, zal voor eeuwig in het Hellevuur verblijven als hij daarop sterft zonder berouw tot Allāh. Zoals Allāh ﷻ zegt: {Voorwaar, wie Allāh deelgenoten toekent (in de aanbidding), Allāh heeft voor hem het Paradijs verboden, en zijn verblijfplaats is het Vuur…} [5:72]
En dit vergeeft Allāh ﷻ niet, zoals Hij zegt: {Voorwaar, Allāh vergeeft niet dat er deelgenoten aan Hem toegekend worden, maar Hij vergeeft wat daarnaast is aan wie Hij wil.} [4:48]
De tweede soort shirk is de kleinere vorm van shirk (ash-shirk al-aṣghar). Deze haalt iemand niet uit de islam, maar het gevaar ervan is erg groot! Ook dit wordt niet vergeven behalve door het tonen van berouw (tawbah), vanwege het Woord van Allāh: {Voorwaar, Allāh vergeeft niet dat er deelgenoten aan Hem toegekend worden, maar Hij vergeeft wat daarnaast is aan wie Hij wil.} [4:48] Dit [vers] omvat zowel de grote als de kleinere vorm van shirk: geen van beiden wordt vergeven behalve door het tonen van berouw aan Allāh ﷻ.
Voorbeelden van de kleinere vorm van shirk zijn:
-
zweren bij iets of iemand anders dan Allāh,
-
zeggen: “Wat Allāh wil en wat jij wilt”, waarbij de wil van de schepsel wordt verbonden aan de Wil van de Schepper met de letter و (“en”). Het juiste is om te zeggen: “Wat Allāh wil, daarna wat jij wilt.”
-
of zeggen: “Als Allah en jij er niet waren geweest…” en soortgelijke uitdrukkingen die shirk in woorden zijn. Dit wordt de kleinere vorm van shirk genoemd.
Ook riyā’ (pronken; goede daden verrichten om gezien/geprezen te worden door mensen) behoort tot de kleinere vorm van shirk. Riyā’ is een verborgen shirk (shirk khafiyy), omdat het in de harten plaatsvindt — het is een daad van het hart, niet iets dat uitgesproken wordt, en het verschijnt niet in de uiterlijke daden van het lichaam. Het is iets in de harten dat alleen Allāh kent.
Dus shirk is in drie soorten verdeeld:
-
Grote shirk (ash-shirk al-akbar).
-
Kleinere shirk (ash-shirk al-aṣghar).
-
Verborgen shirk (ash-shirk al-khafiyy) — namelijk riyā’ en wat in de harten aanwezig is van bedoelingen en intenties voor iets of iemand anders dan Allāh ﷻ.
Riyā’ betekent: dat iemand een daad verricht die uiterlijk voor Allāh lijkt te zijn, maar waarmee hij in werkelijkheid iets anders dan Allāh ﷻ bedoelt. Hij heeft bijvoorbeeld als intentie dat mensen hem prijzen en loven. Of hij bedoelt ermee een werelds voordeel te behalen. De vorm lijkt alsof het voor Allāh is, maar in werkelijkheid is de bedoeling een verlangen naar iets van de wereldse genoegens. Zoals Allāh ﷻ zegt:
{Wie het wereldse leven en zijn versiering wenst, Wij zullen hen hun werken daarin volledig vergoeden en zij zullen daarin niet tekortgedaan worden. Zij zijn degenen voor wie er in het Hiernamaals niets dan de Hel is, en vruchteloos is wat zij daarin (op aarde) verrichtten. En wat zij plachten te doen is verloren gegaan.} [11:15-16]
Dus degene die bijvoorbeeld de ḥajj verricht, of kennis opdoet, of een andere daad van aanbidding uitvoert, maar het eigenlijk doet uit verlangen naar een werelds voordeel, dat wordt beschouwd als riyā’ en als het richten van de intentie op iemand anders dan Allāh ﷻ. En dit maakt de daad (waarin riyā’ plaatsvond) vruchteloos. Riyā’ maakt de daad (waarin het plaatsvond) ongeldig, en het zoeken van wereldse bedoelingen met een daad van aanbidding maakt die daad eveneens ongeldig.
De Profeet ﷺ zei: “Wat ik voor jullie het meeste vrees is de kleinere vorm van shirk.”Men vroeg hem wat dat was, en hij zei:“Riyā’.”
En hij ﷺ zei ook: “Shirk in deze gemeenschap is nog meer verborgen dan het getrippel van een zwarte mier op een gladde zwarte steen in een donkere nacht. En de kwijtschelding ervoor is dat iemand zegt: Allāhumma innī a‘ūdhu bika an ushrika bika shay’an wa-anā a‘lam, wa-astaghfiruka mina-dh-dhanbi alladhī lā a‘lam (O Allāh, ik zoek mijn toevlucht bij U tegen het feit dat ik iets van deelgenoten toeken aan U terwijl ik het weet, en ik vraag U om vergeving voor de zonde die ik niet weet).”
Daarom is het verplicht voor de moslim om een oprechte & zuivere intentie te hebben voor Allāh in zijn daden, woorden en intenties, en om alles wat hij zegt, doet en bedoelt enkel en alleen voor Allāh te verrichten, zodat zijn daad goed en aanvaardbaar is bij Allāh ﷻ.
Bron: audio (Tags: riya, riyaa, shirk, polytheisme, tawhid, tawheed)